Get Adobe Flash player
Untitled Document

كەناڵێ قورئانا پیروز

سەرەدانێت ماڵپەری

عەقیدا ئیسلامی

عەقیدا ئیسلامی یا درست ب تێگەهشتنا بەراهیێت قەنج یێت ڤێ‌ ئوممەتێ

لیستا بابەتێن بەشێ _ عەقیدا ئیسلامی

سانەهی كرنا تەوحیدێ‌ یان ڕونكرنا تەوحیدێ‌ ب ڕەنگەكێ‌ سانەهی_نڤێسین عبدالله بن أحمد الحویل وەرگێران مەلا جلیل صادق باخورنیفی

دەسپێك

ئێك/ پێناسا تەوحیدێ‌

دوو/ بەشێن تەوحیدێ‌

سێ‌/ گرنگی یا تەوحیدێ‌ و قەدر و قیمەتێ‌ وێ‌

چوار/ (لا إله إلا الله) چ خودێ‌ نینن هەژی عیبادەتی ژبلی ئللاهی

پێنج/ مەرجێن (شەرتێن) (لا إله إلا الله)

تمامەتی یا بابەتی

سانەهی كرنا تەوحیدێ‌ یان ڕونكرنا تەوحیدێ‌ ب ڕەنگەكێ‌ سانەهی_نڤێسین عبدالله بن أحمد الحویل وەرگێران مەلا جلیل صادق باخورنیفی

بیست و پێنج

بەشێن حەژێكرنێ‌

* حەژێكرن دئێتە دابەشكرن ل سەر چار بەشا:

1 – عیبادەتە:

– ئەو ژی حەژێكرنا خودێ‌ یە.

– و حەژێكرنا وی تشتێ‌ خودێ‌ حەژێ‌ دكەت.

و بەلگە: گوتنا خودێ‌ بلندە: {وَالَّذِينَ آمَنُوا أَشَدُّ حُبًّا لِلَّهِ} (البقرة: 165). ئانكو: وڤیانا خودان باوەران بۆ خودێ پترە ژ یا ڤان كافران بۆ خوداوەندێن وان؛ چونكی ڤیانا خودان باوەران خوڕی بۆ خودێ‌یە.

2 – شركە:

و ئەو ژی حەژێكرنا ئێكی یە ژبلی خودێ‌ وەكی حەژێكرنا خودێ‌ یان پتر.

و بەلگە: گوتنا خودێ‌ بلندە: {وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَتَّخِذُ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَنْدَادًا يُحِبُّونَهُمْ كَحُبِّ اللَّهِ}  (البقرة: 165). ئانكو: و د گەل ڤان هێجەتێن ئاشكەرا هندەك مرۆڤ ژبلی خودێ هەنە صەنەمان بۆ خودێ دكەنە هەڤتا، ووێ ڤیان ومەزنی وگوهدارییێ یا هێژای خودێ ب تنێ بت ددەنە وان.

تمامەتی یا بابەتی

سانەهی كرنا تەوحیدێ‌ یان ڕونكرنا تەوحیدێ‌ ب ڕەنگەكێ‌ سانەهی_نڤێسین عبدالله بن أحمد الحویل وەرگێران مەلا جلیل صادق باخورنیفی

بیست  و چار

بناخەكێ‌ گرنگ د تەوحیدا عیبادەتی دا

* دەقێ‌ ئەڤێ‌ بناخێ‌ ئەڤەیە: (هەر كریارەك هاتیبیتە دیاركرن بڕێكەكا دروست كو ئەو عیبادەتە, كرنا وی كاری بۆ خودێ‌ تەوحیدە, وكرنا وی بۆ ئێكێ‌ دی ژبلی خودێ‌ شركە وەكی ئێك لێكرنە – ئانكو: ئەو ئێك وەكی خودێ‌ لێكر وئینا ڕێزا وی -.

* بەلگێ‌ ڤێ‌ بناخێ‌:

بەلگە گەلەكن ژ وان:

گوتنا خودێ‌ بلندە: {وَاعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا} (النسا‌ء: 36). ئانكو: وهوین پەرستنا خودێ ب تنێ بكەن وخۆ ب دەست وی ڤە بەردەن، وچو هەڤپشكان بۆ وی د خوداینی وپەرستنێ دا چێ نەكەن.

گوتنا خودێ‌ بلندە: {وَقَضَى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ} (الإسرا‌ء: 23). ئانكو: وخودایێ تە -ئەی مرۆڤ- فەرمان دایە كو پەرستنا وی ب تنێ بێتەكرن.

گوتنا خودێ‌ بلندە: {قُلْ تَعَالَوْا أَتْلُ مَا حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ أَلَّا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا} (اڵانعام: 151). ئانكو: تو بێژە وان: وەرن دا ئەز وێ بۆ هەوە بخوینم یا خودێ ل سەر هەوە حەرامكری: كو هوین د پەرستنێ دا تشتەكی ژ چێكرییێن وی بۆ وی نەكەنە هەڤپشك، وهوین هەمی ڕەنگێن پەرستنێ بۆ وی ب تنێ بكەن، وەكی ترسێ وهیڤیێ ودوعایان.

* چەند نمونوك: تمامەتی یا بابەتی

سانەهی كرنا تەوحیدێ‌ یان ڕونكرنا تەوحیدێ‌ ب ڕەنگەكێ‌ سانەهی_نڤێسین عبدالله بن أحمد الحویل وەرگێران مەلا جلیل صادق باخورنیفی

بیست و سێ‌

پەرستن (عیبادەت)

* پێناسا وێ‌:

دزمانی دا: خۆ شكەستن و خۆ رەزیل كرن.

د شەریعەتی دا: ئەو ناڤە بو هەرتشتەكێ‌ خودێ‌ حەژێ‌ بكەت و ژێ‌ رازیبیت ژ گوتن و كریار و كارا یێت بەرزە و ئاشكەرا.

* ئەگەر ژێ‌ چیە كو دبێژنە كارێت شەریعەتی (عیبادەت) ئەوێت فەرز ل سەر مرۆڤێت موكەلەف؟:

چونكو ئەو پێ‌ رادبن و بجهتینن، وئەو ڤان كارا دكەن ب خۆ شكەستن و ڕەزیلكرن بۆ خودێ‌.

* ئەركانێت عیبادەتی: سێ‌ نە:

1 – حەژێكرن.

2 – ترس.

3 – هیڤی.

* مەرجێت عیبادەتی:

1 – مەرجێ‌ هەبوونێ‌: ئەوژی ئەڤەیە: ڕاستیا دكرنا عیبادەتی دا.

2 – مەرجێ‌ دورستیێ‌ (ئانكو: حەتا عیبادەت یێ‌ دورست بیت).

أ – بو خودێ‌ بیت (ئیخلاص). 

ب – ل دویف ڕێكا پێغەمبەری بیت.

* عیبادەت دوو جۆرن:

تمامەتی یا بابەتی

سانەهی كرنا تەوحیدێ‌ یان ڕونكرنا تەوحیدێ‌ ب ڕەنگەكێ‌ سانەهی_نڤێسین عبدالله بن أحمد الحویل وەرگێران مەلا جلیل صادق باخورنیفی

بیست و دوو

ئیحسان (باشی)

* پێناسا وێ‌:

د زمانی دا: دژی خرابیێ‌ یە.

د شەریعەتی دا: موراقبا خودێ‌ یە چ ب تنێ‌ یان دناڤ خەلكی دا.

* ئەركانێت ئیحسانێ‌:

ئێك ڕوكنە – ئەو ژی ئەڤەیە: (تو عیبادەتێ‌ خودێ‌ بكەی هەروەكی تو وی دبینی, ڤێجا ئەگەر تو وی نەبینی – مسوگەر – ئەو تە دبینیت).

* پلێت (مەرتەبێت) ئیحسانێ‌: ئیحسان ل سەر دوو پلانە:

یا ئێكێ‌: پلا دیتنێ‌ (تو عیبادەتێ‌ خودێ‌ بكەی هەروەكی تو وی دبینی) و ئەو بلندترین پلەیە ژ هەردووكا.

یا دووێ‌: پلا بەرێ‌ خودانێ‌ و مراقەبێ‌ (ئەگەر تو وی نەبینی ئەو تە دبینیت).

* بەشێت ئیحسانێ‌: دوو بەشن:

تمامەتی یا بابەتی

سانەهی كرنا تەوحیدێ‌ یان ڕونكرنا تەوحیدێ‌ ب ڕەنگەكێ‌ سانەهی_نڤێسین عبدالله بن أحمد الحویل وەرگێران مەلا جلیل صادق باخورنیفی

بیست و ئێك

ئەڕكانێت ئیمانێ‌

* – ئەڕكانێت ئیمانێ‌- شەشن:

1 – تو ئیمانێ‌ بینی ب خودێ‌.

2 – و مەلائیكەتێن وی.

3 – و كتێبێت وی. (ئانكو: ئەو كتێبێت بۆ پێغەمبەرا ئیناینە خار).

4 – و پێغەمبەرێت وی – هەمیا بێ‌ فەرق و جوداهی -.

5 – و ڕۆژا دوماهیێ‌.

6 – و قەدەرێ‌ باشیا وێ‌ و خرابیا وێ‌.

وئەڤە بۆ تە – دیاركرنەك – كانێ‌ هەر ڕوكنەك چ دكەڤیتە د بنڤە:

1 – ئیمانا ب خودێ‌ : چار تشت دكەڤنە دبنڤە:

أ – ئیمانا ب هەبوونا خودێ‌.

ب – ئیمانا ب ڕوبوبییەتا وی.

ت – ئیمانا ب ئولوهییە تا وی.

پ – ئیمانا ب ناڤ و سالوخەتێت وی.

2 – ئیمانا ب (مەلائیكەتا): چار تشت دكەڤنە دبنڤە:

تمامەتی یا بابەتی

سانەهی كرنا تەوحیدێ‌ یان ڕونكرنا تەوحیدێ‌ ب ڕەنگەكێ‌ سانەهی_نڤێسین عبدالله بن أحمد الحویل وەرگێران مەلا جلیل صادق باخورنیفی

بیست

بیر وباوەری (ئیمان)

* ڕامانا وێ‌ د زمانی دا:

– ئەو ژی ئەڤەیە -: باوەری و ئیقرارە. (ئانكو: باوەریا ب دلی و گوتنا ب ئەزمانی و كرنا كاری ب پارچێن لەشی).

* ئیمان ل نك ئەهلێ‌ سوننەت و جەماعەتێ‌: ئەڤەیە:

1– بیروباوەریا ب دلی.

2– و گوتنا ب ئەزمانی.

3– وكرنا كاری ب پارچێت لەشی.

4– زێدە دبیت ب گوهداری – و عیبادەتێ‌ خودێ‌ – و كێم دبیت ب گوننەهێ‌ – و بێ ئەمریا خودێ‌ -.

سانەهی كرنا تەوحیدێ‌ یان ڕونكرنا تەوحیدێ‌ ب ڕەنگەكێ‌ سانەهی_نڤێسین عبدالله بن أحمد الحویل وەرگێران مەلا جلیل صادق باخورنیفی

نوزدە

ئەڕكانێـت ئیسلامێ‌

* – ئەڕكانێـت ئیسلامێ‌ – پێنجن:

1 – شەهدە دان (لا الة الا الله , محمدا ًرسول الله) ئانكو: مرۆڤی بیروباوەر هەبن كو ژبلی خودێ‌ چ خودێ‌ یێت دی نینن هەژی پەرستنێ‌ (عیبادەتی) و هندی موحەممەدە قاسدێ‌ وی یە و پێغەمبەرێ‌ وی یە.

2 – پێ‌ ڕابوون وكرنا نڤێژێ‌ ب دروستی.

3 – دانان زەكاتێ‌.

4 – گرتنا ڕۆژیا هەیڤا ڕەمەزانێ‌.

5 – چوونا حەجێ‌ بۆ وی ئەوێ‌ پێ‌ چێبیت و بشێت.

* و ئەو ژی – ئەڕكانێت ئیسلامێ‌ – دبنە دوو بەش:

أ – هندەك ڕوكن بێی وان ئاڤاهی نائێتە دانان و دبێژنێ‌ (ئەڕكانێت ئەساسی).

و ئەو ژی دوو ڕوكنن: تمامەتی یا بابەتی

سانەهی كرنا تەوحیدێ‌ یان ڕونكرنا تەوحیدێ‌ ب ڕەنگەكێ‌ سانەهی_نڤێسین عبدالله بن أحمد الحویل وەرگێران مەلا جلیل صادق باخورنیفی

هەژدە

ئیسلام

* ڕامانا وێ‌ د زمانی دا:

– ئەو ژی – خۆ چەماندن و خۆ دەستەڤەبەردان و خۆ شكاندنە.

* ئیسلام د شەریعەتی دا:

ئەڤەیە:

1 – خۆ دەستڤەبەردان بۆ خودێ‌ ب تەوحیدێ‌.

2 – و خۆ چەماندن بۆ وی ب گوهداریێ‌.

3 – و خۆ بەری كرن ژ شركێ‌ و مرۆڤێت موشرك .

* ئیسلاما گشتی (عام) و تایبەتی (خاص): تمامەتی یا بابەتی

سانەهی كرنا تەوحیدێ‌ یان ڕونكرنا تەوحیدێ‌ ب ڕەنگەكێ‌ سانەهی_نڤێسین عبدالله بن أحمد الحویل وەرگێران مەلا جلیل صادق باخورنیفی

هەڤدە

بەشێن وی خەلكی ئەوێـت وەلا‌ء و بەرا‌ء د دەرحەقێ‌ وان دا دئێتە كرن

خەلك د وەلا‌ء و بەرائێ‌ دا دبنە سێ‌ بەش:

بەشێ‌ ئێكێ‌: ئەوێ‌ مرۆڤ حەژێ‌ بكەت حەژێكرنا وی حەژێكرنەكا صافی و ژ دل بیت چ نەڤیان ودوژمناتی ل گەل نەبیت.

و ئەوژی ئەو خودان ئیمانن ئەوێت صافی د ئیمانا خۆدا.

بەشێ‌ دووێ‌: ئەوێ‌ مرۆڤ كەرب ژێڤەببت وكەرب ژێڤەبوون و دوژمناتیا وی یا ژ دل بیت چ حەژێكرن و پشتەڤانی ل گەل نەبیت.

و ئەو ژی ئەو كافرن ئەوێت صافی د كوفرا خۆدا.

تمامەتی یا بابەتی

سانەهی كرنا تەوحیدێ‌ یان ڕونكرنا تەوحیدێ‌ ب ڕەنگەكێ‌ سانەهی_نڤێسین عبدالله بن أحمد الحویل وەرگێران مەلا جلیل صادق باخورنیفی

شازدە

وەلا‌ء و بەرا‌ء

* پێناسا وێ‌ – وان – د زمانی دا:

وەلا‌ء دزمانی دا: یا هاتی ژ وەلایەتێ‌ و ئەو ژی حەژێكرنە.

بەرا‌ء دزمانی دا: ژێدەرێ‌ (بەرا) یە ب ڕامانا (بڕی) و ژ وێیە وەختێ‌ دبێژن: (بری القلم) ب ڕامانا (قەلەم بڕی) ئانكو: سەرێ‌ وی تیژكر.

* پێناسا وێ‌ – وان – د شەریعەتی دا:

وەلا‌ء: حەژێكرنا موسلمانا و سەرئێخستن و قەدر گرتن وپشتەڤانی و هاریكاری و خۆ نێزكرنا وانە.

بەرا‌ء: كەرب ژێڤەبوون و نەڤیانا كافرا و خۆ دویر ئێخستنا ژ وان ونە هاریكاری و پشتەڤانیا وانە.

* گرنگیا وەلا‌ء و بەرائێ‌:

1– ژ بناخە و بنیاتێت بیروباوەرێن ئیسلامێ‌ یە.

2– مەزبیت ترین ئیشكا ئیمانێ‌ یە.

3– ئەو ژ دین و شەریعەتێ‌ ئیبراهیمی یە (سلاڤ لێ بن) – و هەروسا – ژدین و شەریعەتێ‌ موحەممەدی یە (سلاڤ لێ بن).

* بەشێن موالاتێ‌:

دوو بەشن:

تمامەتی یا بابەتی

سانەهی كرنا تەوحیدێ‌ یان ڕونكرنا تەوحیدێ‌ ب ڕەنگەكێ‌ سانەهی_نڤێسین عبدالله بن أحمد الحویل وەرگێران مەلا جلیل صادق باخورنیفی

پازدە

دووڕیاتی (نیفاق)

* پێناسا وێ‌:

دزمانی دا: ڤەشارتنا تشتەكی و تێكشێلان و بەرزە كرنا وی یە.

د شەریعەتی دا: دیار كرنا ئیسلامێ‌ و ڤەشارتنا كوفرێ‌ و خرابیێ‌ یە.

* جورێن وێ‌:

1– نیفاقا مەزن یا بیروباوەریێ‌ (ئعتقادی).

2– نیفاقا بچویك یا كاری (عەمەلی).

و ئەڤە بۆ تە دیار كرنا وان هەردووكا:

* نیفاقا بیروباوەریێ‌:

چەند كێش (مەسئەلە) یێت تێدا هەین:

أ– پێناسا وێ‌: ئەو نیفاقا مەزنە ئەوا خودانێ‌ وێ‌ ژ سەرڤە ئیسلامێ‌ ل دەف خۆ دیار دكەت، و ژ بنڤە كوفرێ‌ – دیار دكەت – (ئانكو: د دلێ‌ خۆدا ئیمان و باوەری ب ئیسلامێ‌ نینە).

ب– حوكمێ‌ وێ‌: – خودانێ‌ خۆ – ب ئێكجاری ژ ئیسلامێ‌ دەرتێخیت، و خودانێ‌ وێ‌ یێ‌ د جهێ‌ ژ هەمیا نزمتردا ل جەهنەمێ‌.

ج– جورێن وێ‌: جورێن وێ‌ شەشن:

تمامەتی یا بابەتی

قورئانا پیروز

أَئِفْكاً آلِهَةً دُونَ اللَّهِ تُرِيدُونَ

ئايه‌تا ژماره‌ 86

ژ سوره‌تا الصافات

لاپه‌رێ يوتيوبێ

لاپه‌رێ فێسبوكێ

Untitled Document

لاپه‌رێ تويته‌رێ

لاپه‌رێ ئنستگرامێ

images