Get Adobe Flash player
Untitled Document

كەناڵێ قورئانا پیروز

سەرەدانێت ماڵپەری

فقهێ ئیسلامی

فقهێ‌ ئیسلامی و بەلگێت وی ژ قورئانێ و سوننەتێ

لیستا بابەتێن بەشێ _ فقهێ ئیسلامی

الدرر البهية في المسائل الفقهية_محمد بن علي الشوكاني وەرگێڕان بابێ‌ صەدیقی مەلا جلیل صادق باخورنیفی

دەسپێك

پەرتوكا ئێكێ‌ پەرتوكا پاقژیێ‌

دەرگەهێ‌ ئێكێ‌: جورێن ئاڤا

دەرگەهێ‌ دووێ‌: ئەو تشتێن پیس

دەرگەهێ‌ سیێ‌: خۆشكرنا تارەتێ‌

دەرگەهێ‌ چارێ‌: دەست نڤێژ شویشتنێ‌

دەرگەهێ‌ پێنجێ‌: سەر شویشتنێ‌

تمامەتی یا بابەتی

الدرر البهية في المسائل الفقهية_محمد بن علي الشوكاني وەرگێڕان بابێ‌ صەدیقی مەلا جلیل صادق باخورنیفی/ پەرتوكا حەفتێ‌ پەرتوكا: حەجێ‌

دەرگەهێ‌ دووێ‌

دەرگەهێ‌ عومرێ‌ بتنێ‌ بێ‌ حەج

دێ‌ بۆ عومرێ‌ ئیحراما گرێدەت ژ میقاتی، و هەركەسەكێ‌ د مەككەهێ‌ دا بیت دێ‌ دەركەڤیت ژ سنورێ‌ مەككەهێ‌ – ودێ‌ ل وێرێ‌ ئیحراما گرێدەت – پاش دێ‌ طه‌وافێ و سەعیێ‌ كەت و دێ‌ سەرێ‌ خۆ تراشیت یان قوسینینت، و ئەو – ئانكو عومرە – یا دروستە ل هەمی وەختێن سالێ‌.

الدرر البهية في المسائل الفقهية_محمد بن علي الشوكاني وەرگێڕان بابێ‌ صەدیقی مەلا جلیل صادق باخورنیفی/ پەرتوكا حەفتێ‌ پەرتوكا: حەجێ‌

دەرگەهێ‌ ئێكێ‌: ئەحكامێت حەجێ‌

ناڤبڕا ئێكێ‌: واجببوونا حەجێ‌

حەج واجبە ل سەر هەركەسەكێ‌ موكەلەف یێ‌ پێ‌ چێبیت د وێ‌ گاڤێ‌ دا بێ‌ گیروكرن (تەئخیركرن)، و هەروسا عومرە ژی، – دعەمرێ‌ خۆ هەمیێ‌ دا جارەكێ‌ – و زێدەتر ژ جارەكێ‌ حەج یان عومرە سوننەتە.

ناڤبڕا دووێ‌: واجبە حەج بێتە دەستنیشانكرن ب ئنیەتێ‌

وواجبە حەج بێتە دەستنیشانكرن ب ئنیەتێ‌ كا تەمەتتوعە یان قیرانە یان ئیفرادە (تەمەتتوع ئەڤەیە: وقیران ئەڤەیە: وئیفراد ئەڤەیە)، و یائێكێ‌ – ئانكو: تەمەتتوع – ژ یێت دی بخێرترە، و ئیحرام گرێدان دێ‌ ل مەواقیتا هێنە گرێدان (مەواقیت: ئەو جهن ئەوێت شریعەتی دەستنیشانكرین بۆ گرێدانا ئیحراما) و ئەوێ‌ ژ مەواقیتا هێرڤەتر بیت هینگێ‌ دێ‌ جهێ‌ ئیحراما بۆ وی ئەو جهـ بیت ئەوێ‌ ئەو لێ‌، حەتا ئەوێ‌ د مەككەهێ‌ دا دێ‌ ل مەككەهێ‌ گرێدەت.

 ناڤبڕا سیێ‌: ئەو تشتێت حەرام بۆ ئەوێ‌ دبن ئیحراما دا

و ئەوێ‌ ئینیەتا خۆ ئینا بۆ حەجێ‌ یان عومرێ‌ چێنابیت قەمیسی یان دەرسوكێ‌ یان كولاڤی یان شەروالی بكەتە بەرخۆ، و ناچێبیت جلكەكی بكەتە بەرخۆ وەرس یان زەعفران لێ‌ هاتبیتەكرن (ئەوژی دوو جورێن بهێن خۆشیێ‌ نە، و هەر جورەكێ‌ دی ژی یێ‌ بێهێن خوشیێ‌) و ناچێبیت خوففا ژی بكەتە پێ‌ خۆ ئیللە ئەگەر نعال ب دەست نەكەت دروستە خوففا بكەتە پێ‌ خۆ بەلێ‌ دڤێت دگوزەكێ‌ ڕا ببڕیت حەتا لێڤێت وێ‌ دكەڤنە دبن گوزەكادا.

تمامەتی یا بابەتی

الدرر البهية في المسائل الفقهية_محمد بن علي الشوكاني وەرگێڕان بابێ‌ صەدیقی مەلا جلیل صادق باخورنیفی/ پەرتوكا شەشێ‌ پەرتوكا: ڕۆژیێ‌

دەرگەهێ‌ سیێ‌

دەرگەهێ‌: ئیعتكافێ‌

ئیعتكاف یا دروستە و بخێرە (ئیعتكاف: مانا دمزگەفتێ‌ دایە بۆ ماوێ‌ ڕۆژەكێ‌ وپتر ب ئینیەتا عیبادەتی) و دروستە ل هەمی وەختا د مزگەفتا ڤە، و ئەو – ئانكو: ئیعتكاف – د ڕەمەزانێ‌ دا ب خێرترە نەخاسمە ددەهێت دوماهیێ‌ ژ ڕەمەزانێ‌، و سوننەتە خۆ زەحمەت دان دعیبادەتی دا ل وەختێ‌ ئیعتكافێ‌، و ڕابوونا عیبادەتی و شەڤێت خودان قەدر و پیروز دا، و نابیت ئەوێ‌ دئیعتیكافێ‌ دا دەركەڤیت ژمزگەفتێ‌ ئیللە ژبەر هەوجەیەكا گرنگ نەبیت.

الدرر البهية في المسائل الفقهية_محمد بن علي الشوكاني وەرگێڕان بابێ‌ صەدیقی مەلا جلیل صادق باخورنیفی/ پەرتوكا شەشێ‌ پەرتوكا: ڕۆژیێ‌

دەرگەهێ‌ دووێ‌

دەرگەهێ‌: ڕۆژیێت سوننەت

ناڤبڕا ئێكێ‌: ئەو ڕۆژیێت سوننەت بۆ گرتنێ‌

سوننەتە گرتنا شەش ڕۆژا ژ هەیڤا شەووالێ‌، و نەهێت هەیڤا ذی الحیججە، و هەیڤا موحەڕەمێ‌ و شەعبانێ‌ وڕۆژێت دووشەمب و پێنج شەمب، و (أیام البیض) – ئانكو: ڕۆژا (13، 14، 15) ژ هەمی هەیڤێت هیجری – و خێرترین ڕۆژی ڕۆژەكێ‌ بگرت و ئێكێ‌ بخوت.

ناڤبڕا دووێ‌: ئەو ڕۆژیێت نەباش بۆ گرتنێ‌

و نەیا باشە سال ب سال ڕۆژی گرتن (ئانكو: سالێ‌ هەمیێ‌ ب ڕۆژی بیت و چ ڕۆژیا نەخوت) و – نەیا باشە – ڕۆژا خودبە بتنێ‌ مرۆڤ ب ڕۆژی بیت، و ڕۆژا شەمبی ژی.

تمامەتی یا بابەتی

الدرر البهية في المسائل الفقهية_محمد بن علي الشوكاني وەرگێڕان بابێ‌ صەدیقی مەلا جلیل صادق باخورنیفی/ پەرتوكا شەشێ‌ پەرتوكا: ڕۆژیێ‌

دەرگەهێ‌ ئێكێ‌: ئەحكامێت ڕۆژیێ‌

ناڤبڕا ئێكێ‌: فەربوونا ڕۆژیا ڕەمەزانێ‌

– گرتنا – ڕۆژیا ڕەمەزانێ‌ واجبە ب دیتنا هەیڤێ‌ ژ مرۆڤەكێ‌ عادل یان ب تمام كرنا ڕۆژێن – هەیڤا – شەعبانێ‌، و دڤێت سیهـ ڕۆژا بگرن هندی هەیڤا شەوالێ‌ دیارنەبیت بەری تمامیا وێ‌ – ئانكو: تمامیا ڕەمەزانێ‌ – و ئەگەر خەلكێ‌ جهەكی – هەیڤ – دیت پێتڤیە ل سەر هەمی خەلكێ‌ دی ل دیڤ وان بچن، و ل سەر ڕۆژیگریە ئینیەتێ‌ بینیت بەری سپێدێ‌.

ناڤبڕا دووێ‌: ئەو تشتێت ڕۆژی پێ‌ بەتال دبیت

و – ڕۆژی بەتال دبیت ب خارن و ڤەخارن و جیماعێ‌، و ب دل ڕابوونا ب تەعدا (ئانكو: ئێك ژ قەستا وئەو بخۆ دلێ‌ خۆ ڕاكەت)، و حەرامە گرتنا – چەند – ڕۆژەكا ل سەرئێك – بێی كو چ بخوت یان ڤەخوت – و ئەوێ‌ ژ قەستا ڕۆژیا – ڕەمەزانێ‌ – بخوت كەفارەتا ل سەر هەی وەكی كەفارەتا زیهارێ‌ (زیهار ئەڤەیە: ئێك بێژیتە ژنكا خۆ تو وەكی دەیكا من بی ل سەر من، بەلێ‌ یادروست ئەڤ كەفارەتە نینە و نەهاتیە د چ حەدیسادا كو ئەوێ‌ ڕۆژیەكێ‌ بخوت د هەیڤا ڕەمەزانێ‌ دا ئەو ڤێ‌ كەفارەتێ‌ بدەت، بەلێ‌ ئەوێ‌ ڕۆژیێ‌ بخوت ژ قەستا دهەیڤا ڕەمەزانێ‌ دا دڤێت ئەو تەوبەكا ژ دل بكەت و وێ‌ ڕۆژیێ‌ بۆ خۆ قەزا بكەت)، و سوننەتە فتارە زوی بهێتە كرن – ئانكو: مرۆڤ خونەگریت حەتا دونیا تاری ببت – و – سوننەتە – پاشیڤ گیرو بیت – ئانكو: مرۆڤ پاشیڤێ‌ نێزیكی بانگێ‌ سپێدێ‌ بخوت -.

تمامەتی یا بابەتی

الدرر البهية في المسائل الفقهية_محمد بن علي الشوكاني وەرگێڕان بابێ‌ صەدیقی مەلا جلیل صادق باخورنیفی/ پەرتوكا پێنجێ ‌پەرتوكا: پێنجیكیێ‌

دەرگەهێ‌: پێنجیكی (الخمس)

واجبە – پێنجیكی – د وی تشتی دا ئەوێ‌ ب دەست موسلمانا ڤە تێت ب شەڕی، و دوی تشتێ‌ ژبن عەردی تیننەدەر (ئانكو: ئەو تشتێ‌ ب قەردر و قیمەت، وەكی خزینێت زێڕو زیڤی و پارا و ئەوتشتێت ب ڤی ڕەنگی)، وژبلی ڤان د چ تشتەكێ‌ دی دا نینە، و ئەوێ‌ ددەنێ‌ ئەون ئەوێت دگوتنا خودێ‌ داهاتین: {وَاعْلَمُوا أَنَّمَا غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْءٍ } (گوتنا خودێ‌: {وَاعْلَمُوا أَنَّمَا غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ} (الأنفال:41)).

الدرر البهية في المسائل الفقهية_محمد بن علي الشوكاني وەرگێڕان بابێ‌ صەدیقی مەلا جلیل صادق باخورنیفی/ پەرتوكا چارێ پەرتوكا زەكاتێ‌

دەرگەهێ‌ پێنجێ‌

دەرگەهێ‌: زەكاتا فترێ‌

ئەو صاعەكە ژ وی قویتێ‌ بارا پتر خەلك دخون پێش هەر مرۆڤەكی ڤە (و صاع چار كولمێن مرۆڤەكێ‌ ناڤنجینە، ئانكو: (2) كیلو و نیڤ  ب زێدەهی).

تمامەتی یا بابەتی

الدرر البهية في المسائل الفقهية_محمد بن علي الشوكاني وەرگێڕان بابێ‌ صەدیقی مەلا جلیل صادق باخورنیفی/ پەرتوكا چارێ پەرتوكا زەكاتێ‌

دەرگەهێ‌ چارێ‌

درەگەهێ‌: وان كەسێن زەكاتێ‌ ددەنێ‌

ئەوژی هەشتن هەر وەكی دئایەتێ‌ دا هاتی (ئانكو: ئایەتا ژمارە (60) ژ سورەتا تەوبە، كو ئەوژی فەقیر ومسكین وفەرمانبەرێت زەكاتێ‌ و یێت باوەرییا وان زەعیف وعەبدێن دڤێن خۆ ئازا بكەن و دەیندار و موجاهد و ڕێڤینگن)، وحەرامە زەكات ل سەر بنەمالا هاشمییا و ئەوێت ژوان تێنە حسێبێ‌، و – هەروسا حەرامە – ل سەر زەنگینا و یێت ب هێز ئەوێت بشێن كاربكەن (ئانكو: حەرامە زەكاتێ‌ بدەنە ئەڤان جورێن هە).

الدرر البهية في المسائل الفقهية_محمد بن علي الشوكاني وەرگێڕان بابێ‌ صەدیقی مەلا جلیل صادق باخورنیفی/ پەرتوكا چارێ پەرتوكا زەكاتێ‌

دەرگەهێ‌ سیێ‌

دەرگەهێ‌: زەكاتا دەخل ودانی و فێقی

زەكات واجبە ئێك ژ دەهێ‌ دگەنمی و جەهی و قەسپا و مێویژا دا، وئەوێ‌ بێتە ئاڤدان – بارا پتر – ب دەوارا و ئامێرا ژڤان تشتا نیڤ ژ دەهێ‌ – زەكات – یا تێدا، ونیصابا ڤان تشتا پێنج وسقن (و هەر وسقەك (60) صاعن و (60) صاع دبنە نێزیكی (130) كیلو و نیڤا، ڤێجا پێنج وسق دبنە نێزیكی (653) كیلویا)، و ژبلی ڤان تشتا زەكات دچ تشتێن دی دا نینە ژ خەزرەواتی ودەخل ودانی و فێقی.

تمامەتی یا بابەتی

الدرر البهية في المسائل الفقهية_محمد بن علي الشوكاني وەرگێڕان بابێ‌ صەدیقی مەلا جلیل صادق باخورنیفی/ پەرتوكا چارێ پەرتوكا زەكاتێ‌

دەرگەهێ‌ دووێ‌

دەرگەهێ‌: زەكاتا زێڕی و زیڤی

ئەگەر سالەك ب سەر ئێك ژ وان دا هات دێ‌ چارێكێ‌ ژ دەهێ‌ دەت (ئانكو: هەردەها چارێكەك و ژبیستا نیڤ و ژ چلا ئێك و ژصەدا دوو و نیڤ) ونیصابا زێڕی (20) دینارن، ونیصابا زیڤی (200) دەرهەمن (ئانكو ئەگەر تە (20) دینارێت زێڕی هەبن یان بەرامبەری وان پارە یان (20) میسقالێن زێڕی دێ‌ نیڤ دینارێ‌ ژێ‌ دەی، یان نیڤ میسقالێ‌، وئەگەر تە (200) دەرهەمێن زیڤی هەبن یان بەرامبەری وان پارە دێ‌ (5) دەرهەما یان بەرامبەری وان پارا دەی، و (20) میسقالێن زێڕی دبنە (85) غرام، و (200) دەرهەمێن زیڤی دبنە (595) غرام)، وئەگەر كێمتر بن ژڤێ‌ چەندێ‌ چ زەكات تێدانینە، وژبلی زێڕی و زیڤی زەكات د چ جورێن دی دا نینە ژ جەواهرا (وەكی دوڕ ویاقوت وزموڕەد وئەلماس ولوئلو ومەرجانا و ئەوێت وەكی ڤان)، ومالێ‌ تیجارەتێ‌ وئەوێ‌ بێتە كرێكرن (ب ڕاستی د دەربارەی مالێ‌ تیجارەتێ‌ دا، خیلافەكا مەزن یاهەی دناڤبەرا زانایێن ئایینی دا، ژ كەڤن و نوی، ڤێجا ئەوێ‌ بدەت دروستە و ئەوێ‌ نەدەت ژی دروستە، ول دەف من یا باشتر ئەوە مرۆڤ بدەت، ئەما مالێ‌ كرێ‌ یا دروست چ زەكات تێدا نینە ئەگەر سالەك ب سەر وی مالی دا نەبوری بت).

الدرر البهية في المسائل الفقهية_محمد بن علي الشوكاني وەرگێڕان بابێ‌ صەدیقی مەلا جلیل صادق باخورنیفی/ پەرتوكا چارێ پەرتوكا زەكاتێ‌

زەكات واجبە د وان تشتێن بێن دا، ئەگەر خودان یێ‌ موكەلەف بیت (ئانكو یێ‌ موسلمان و بالغ و عاقل بیت، ومالێ‌ وی ژی نیصاب تێدا هەبیت)

 دەرگەهێ‌ ئێكێ‌

دەرگەهێ‌: زەكاتا كەوالی

هندی زەكاتە واجبە د وی كەوالی دا ئەوێ‌ دبێژنێ‌: ئەنعام، وئەوژی: حێشتر و چێل و پەزن.

 ناڤبڕا ئێكێ‌: نیصابا حێشترا

ئەگەر حێشتر گەهشتنە پێنجا دێ‌ پەزەكێ‌ دەت، پاشی دهەر پێنجادا پەزەك (ئانكو: ئەگەر بوونە دەهـ دێ‌ دوو پەزا دەت و پازدا دێ‌ سێ‌ پەزا دەت وبیستا دێ‌ چار پەزا دەت)، ڤێجا ئەگەر گەهشتنە بیست و پێنجا دێ‌ كچا مەخازەكێ‌ دەت (ئەوژی تێشكا حێشترێ‌ یە یامێ‌ ویا سالا وێ‌ تمام بووی وكەتیە دسالا دووێ‌ دا) یان كورێ‌ لەبونێ‌ (ئەوژی تێشكا حێشترێ‌ یە یێ‌ نێر و دوو سال تمام كربن وكەتیە دسالا سیێ‌ دا)، و دسیهـ وشەشادا دێ‌ كچا لەبونێ‌ دەت، و دچل و شەشادا دێ‌ حیققەكێ‌ دەت (ئەوژی تێشكا حێشترێ‌ یە یا مێ‌ ویاسێ‌ سال تەمام كربن و كەتیە دسالا چارێ‌ دا)، ودشێست و ئێكادا دێ‌ جەزەعەكێ‌ دەت (ئەوژی تێشكا حێشترێ‌ یە یا مێ‌ و یا چار سال تەمام كرین و كەتینە دسالا پێنجێ‌ دا)، ودحەفتێ‌ و شەشادا دێ‌ دوو كچێت لەبونێ‌ دەت، و دنوت وئێكادا دێ‌ دوو حیققا دەت، حەتا صەد وبیستا، ڤێجا ئەگەر زێدەبوون ژ صەد وبیستا دێ‌ هەر چلا كچا لەبونەكێ‌ لێ‌ زێدە كەت، و هەر پێنجییا حیققەكێ‌ دێ‌ لێ‌ زێدەكەت (ئانكو: ئەگەر بوونە صەد وبیست وئێك دێ‌ سێ‌ كچێن لەبونێ‌ دەت حەتا صەد وبیست ونەها، وئەگەر بوونە صەد وسیهـ دێ‌ حیققەكێ‌ و دوو كچێن لەبونێ‌ دەت حەتا صەد وسیهـ ونەها، و ئەگەر بوونە صەد و چل دێ‌ دوو حیققا وكچا لەبونەكێ‌ دەت حەتا سەد وچل ونەها، وئەگەر بوونە پێنجی حەتا پێنجی ونەها دێ‌ سێ‌ حیققا دەت).

تمامەتی یا بابەتی

قورئانا پیروز

ذَرْنِي وَمَنْ خَلَقْتُ وَحِيداً

ئايه‌تا ژماره‌ 11

ژ سوره‌تا المدّثر

لاپه‌رێ يوتيوبێ

لاپه‌رێ فێسبوكێ

Untitled Document

لاپه‌رێ تويته‌رێ

لاپه‌رێ ئنستگرامێ

images