مەترسییا کەمتەرخەمیێ د پەروەردەکرنا زاروکی دا ئەگەر دەیك نە یا دلوڤان و تێگەهشتی بیت د راستا کچێ دا، ئەرێ دێ حسابا وێ هێتە کرن سەرا ڤێ چەندێ کا چاوا حسابا زاروکان دهێتە کرن ژبەر خرابیا وان د راستا دەیك و بابان دا ؟

 

بەرسڤ:

کاچاوا دەیک و بابا ماف لسەر زاروکان هەیە، وەسا زاروکان ژی مافێ لسەر دەیک بابان هەی .

خودێ تعالا دبێژیت: (يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قُوا أَنْفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَاراً وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ عَلَيْهَا مَلائِكَةٌ غِلاظٌ شِدَادٌ لا يَعْصُونَ اللَّهَ مَا أَمَرَهُمْ وَيَفْعَلُونَ مَا يُؤْمَرُونَ) التحريم/6

ئانکو: (ئەی ئەوێت باوەری بخودێ ئینای دی کەڤتنا پێغەمبەرێ وی کری هین خو زاروکێت خو ژئاگرەکی پارێزن،داروویێ وی مرۆڤ و بەرن ، هندەک ملیاکەتێت دلڕەق ودژوار ب هێز یێت ل سەر و ئەو[ملیاکەت ]بێ ئەمرئ ونەگوهداریا خودێ ناکەن ل سەر وی تشتێ ئەمرێ وان پێ هاتییە کرن ، وێ دکەن یافەرمانا وان پێ دئێتەکرن).

 

پێغەمبەرێ مە -سلافێت خودێ لسەر بن- دبێژیت: ( هوین هەمی شڤانن وهوین هەمی  ژ شڤانیا خو بەرپرسن ،زەلام د مالاخو دا شڤانە و ئەو ژشڤانیاخو بەرپرسە، ژن دمالا زەلامێ خودا شڤانە ئەو بەرپرسەژ شفانیاخو ....) رواه بخاری (٨٩٣)، مسلم (١٨٢٩).

ڤێجا ل ڤێرێ: مافێ زاروکا ل سەر دەیك و بابا پێدڤیه بهێتە بەر چاف کرن، ئەو مافە ژی گەلەکن، ژ وان : 

۱ ـ هەلبژارتنا باش، زەلام بو خو هەڤژینەکا باش ب هەلبژێریت، و ژن ژی هەڤژینەکێ باش ب هەلبژێریت، زەلام ئافرەتەکا باش ب هەلبژێریت ببیتە دەیکەکا باش بو زاروکێن وی بو پاشەروژێ ، ئافرەت زەلامەکێ باش هەلبژێرت ببیتە باب بو زاروکێت وێ .

۲ ـ هەلبژارتنا باش بو ناڤی و چاڤدێریێ و پێدڤیێت وی یێن گرنگ ژ خارنێ و ڤەخارنێ و جلکی وجهێ ئاکنجیبوونێ ل دیڤ شیاناخو و بەرفرەهییا خو و بێ گەلەک مەزاختن . 

۳ ـ ژ گرنکترین ئەرکێت زاروکا لسەر دەیک وبابا:

باشیا پەروەردەکرنێ و چاڤدێریا رەوشتێ وان وسلوکێ وان و ئەداکرنا وان بو کاروبارێن دینی لسەر وی شێوێ خودێ ژێ رازی بیت ، دیڤ چونا وان بکەت لسەر کارێت دونیایێ بو بەرهەڤیا ژیانە کا باش.

گەلەک ژ دەیبابا کێماسیێ دکەن د ڤی حەقی دا ، و پاشی دێ ئەنجامێ وێ کێماسیێ بینن، ئەوژی ئەوە دێ خرابییێ ژ زاروکێت خوبینن ،دێ خراب بن دگەل دا .

ئبن قیم خودێ ژێ رازی بیت دبێژت : 

"یێ زاروکێت خو ئیهمال کەت و تشتێ باش و ب مفا نیشا نەدەت، و دەستا ژێ بەردەت: دێ خرابیەکا زێدە لێ کەت ،گەلەک زاروک خراب بوینە ب ئەگەرێ دەیک بابا، ژ ئیهمالکرنا وانە، و هێلانا  فێرکرنا وان بو ئەرکێت دینی ژ فەرز و سوننەتان ، ڤێجا هێژ بچیك دێ وان رێ بەرزە کەن.....و چەندا زاروکێن خو بەرزە کرییە ل دونیا و ئاخرەتێ ب ئەگەرێ پشت گوهــ هاڤێتنا وی و نە تەئدیبکرنا وی، و هاریکاریکرنا وی ل سەر حەزێن وی، و ئەو دەیك و بابە ب ڤێ چەندێ هزر دکەت وی قەدرێ وی یێ گرتی و ئەوبخو یێ ئیهانە کری، و هزر دکەت دلوڤانی یا پێ بری و ئەوبخو د راستی دا زورداری یا لێ کری، ڤێجا ئەو مفایێ بو وی ژ زاروکی پەیدا دبیت ژ دەستا دچیت، و بەهرا کورێ وی ژی ل دونیا و ئاخرەتێ دێ ژێ چیت.....ئەگەر خرابی دەف زاروکی هە بیت دێ بینی پتریاوان ژ دەیبابایە "

"تحفة المودود باحکام المولود ( ص۲۲۹، ۲٤۲ ).

 

دڤێت مروڤ بزانیت کێماسی ژلایێ دەیک و بابا د پەروەدا زاروکی دا ناچێبیت زاروک ژی وێ کێماسیێ بکەت د مافێ دەیک و بابان دا، د خراب بن گەل ، بە لکی پێدڤیە ئەو باش بن دگەل دەیك و بابا ، و ل وان ببورن ژبەر وێ خرابیا وان ، خودێ تعالا دبێژیت: (وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا)

ئانکو: (دگەل دەیبابا د قەنج بن)

و دبێژیت: (وَإِنْ جَاهَدَاكَ عَلى أَنْ تُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا وَصَاحِبْهُمَا فِي الدُّنْيَا مَعْرُوفًا) لقمان/15

ئانکو: ( ئەگەر دەیبابێت تە مانە ب تەڤە ، تەدبەر هندێڕابکەن تو تشتەکی بومن بکەیە هەڤپشک تو چ ژێ نەزانی ،  گوهێ خو نەدەوان ودنیایێ دا قەنجی دگەل وان ببورینە  [ خو ژ وان دویر نە ئێخە، یێ باش بە دگەل وان ،  بەس گوهداریا وان دشرکێدا نەکە]،و [ و دینێ خودا هەکەنە یێت موسلمان بن ، ددنیایێ دادگەل یێ باشبە بەلێ رێکا وان دینێ وان نەگرە  ] )لقمان / ١٥

 

ژێدەر: سایتێ الإسلام سؤال و جواب (162787)