چەوا بەرسڤا وان کەسا بدەین کو باوەری ب ئیزایێ قەبری نینە ب هێجەت و بەلگەیێ هندێ کو ئەگەر قەبرەکی ب کوڵن دێ بینی نە هاتیە گهوڕین و نە لسەری تەنک بویە و نە فرەهـ ژی بوویە؟
بەرسڤ:
بچەند بەرسڤا دێ شێن بەرسڤا وی کەسی دەین :-
ئێک: ئیزایێ قەبری دشەریعەتی دا یێ خو جێگیر بووی ،خودایێ مەزن دەربارەی فیرعەونی و دویفکەفتیێن وی دبێژیت:
(النَّارُ يُعْرَضُونَ عَلَيْهَا غُدُوّاً وَعَشِيّاً وَيَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ أَشَدَّ الْعَذَابِ) (غافر:46)
ئانکو: ل دەستپێکێ ب نقوومبون د ئاڤێ دا تووشبون و ژناڤچوون پاشی د قەبرێن خو دا کو ئاگرێ هەی دهێنە ئیزادان ب هندێ کو هەمی سپێدە و ئێڤاران دێ تووشی ئاگری بن هەتا دەمێ حیسابێ و ئەگەر روژا دوماهیێ هات دێ بو وان هێتە گوتن : فیرعەونی و دویفکەفتیێن وی بکەنە د ناڤ ئاگری دا ژ پاداشتێ وان کریارێن خراب یێن هەوە ئەنجام داین و ئەڤ ئایەتەژی بنەما و بەلگەیە لسەر سەلماندن و جێگیر بوونا ئیزایێ قەبری.
و پێغەمبەرێ خودێ صلى الله علیه وسلم دبێژیت:
" فَلَوْلَا أَنْ لَا تَدَافَنُوا لَدَعَوْتُ اللَّهَ أَنْ يُسْمِعَكُمْ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ الَّذِي أَسْمَعُ مِنْهُ ". ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا بِوَجْهِهِ، فَقَالَ : " تَعَوَّذُوا بِاللَّهِ مِنْ عَذَابِ النَّارِ ". قَالُوا : نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ عَذَابِ النَّارِ. فَقَالَ : " تَعَوَّذُوا بِاللَّهِ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ ". قَالُوا : نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ " (١)
ئانکو: ئەگەر ژبەر هندێ نە با کو هوین مریێن خو ناڤەشیرن دا ئەز داخازێ ژ خودێ کەم دەنگێ ئیزایا ناف قەبری هەوە گوهلێ ببا ئەوا من گوهلێ دبیت پاشی بەرێ خو دامە و گووت: خو ب خودێ ب پارێزن ژ ئیزایێ ئاگری وان ژی گووتی ئەم خو ب خودێ د پارێزین ژ ئاگری. پاشی گووتی خو ب خودێ ب پارێزن ژ ئیزایێ قەبری واناژی گووت: ئەم خو ب خودێ د پارێزین ژ ئیزایێ ناڤ قەبری.
و پێغەمبەرێ خودێ صلى الله علیه وسلم سەبارەت ب حالێ باوەرداری د بێژیت " وَيُفْسَحُ لَهُ فِي قَبْرِهِ مَدَّ بَصَرِهِ " (٢). ئانکو: قەبرێ وی دێ بوو وی هێتە فرەهـ کرن هندی چاڤ ببینت.
و ژبلی ئەڤان ژی چەندین دەقێن دی یێن هاتین سەبارەت ب ڤی بەحسی ڤێجا یا دروست نینە ژبەر وەهم و خەیاڵەکێ دژی ڤان دەقا ب راوەستی بەلکی یا واجب ئەوە کو تە باوەری پێ هەبیت و ب راست ب دانی.
دوو: ئیزایێ قەبری دبنچینەیدا لسەر رحێ یە و کارەکی هەست پێ کری نینە لسەر لەشی ڤێجا ئەگەر کارەکێ هەست پێ کری بایە لسەر لەشی ئەو ژ تشتێ غەیبی یاتا نەدبو و نە دچوو رێزا باوەری ئینان ب غەیبێ د وی دەمی ژی دا باوەرپێ بوون چ مفایێ خو نەدبو بەلێ ئەڤە ژ کارێن نەدیار و نهێنێ یە و بەرئاورد و قیاس نابیت ب حالەتێن دونیایێ.
سێ : ئیزا و خوشى ونەخوشی و فرەهی و تەنگی یا قەبری حالەتەکن بتنێ مروڤێ مری هەست پێ دکەت و دبینیت نە کەسێ غەیری وی بو نموونە جارا هەی کەسەکێ نڤستیە د خەونێ دا دبینیت دهێت و دچیت و دهێتە قوتان و لێدان یان دبینیت یێل جهەکێ تەنگ و نەخوش و نە ئازام دایە یان ل جهەکێ خوش و فرەهـ بەلێ ئەو کەسێن نە نڤستین و لدەف وی چ هەست ب وان تشتا ناکەن و نابینن و گولێ نابن.
ڤێجا ئەوا واجب لسەر مروڤی د ڤی حالەتی دا ئەوە مروڤ بێژیت : سمعنا وأطعنا، وآمنا وصدقنا .
ژێدەر :
پەڕتوکا (فتاوى أرکان الإسلام)
زانایێ پلە بلند:
محمد بن صالح العثیمین - رحمه الله –
=============
(١) صحيح مسلم | كِتَابٌ : الْجَنَّةُ وَصِفَةُ نَعِيمِهَا وَأَهْلِهَا | بَابٌ : عَرْضُ مَقْعَدِ الْمَيِّتِ مِنَ الْجَنَّةِ أَوِ النَّارِ عَلَيْهِ
(۲) رواه أحمد (17803) وأبو داود (4753) وصححه الألباني في "أحكام الجنائز" ( ص 156 ) .
بابەت:-بەرسڤدانا گومانان
هاتیە وەرگرتن ژ سایتێ وەڵامەکان(walamakan)